Тендердаги ариза — бу ҳужжатлар тўплами. Нархингиз энг яхшиси бўлса ҳам, битта ҳужжат етишмаса ёки эскирган бўлса, ариза баҳолашгача етиб бормаслиги мумкин. Қуйида пакетни олдиндан йиғиш учун амалий рўйхат: корхона ҳужжатларидан закалатгача.

Асосий қоида: аниқ рўйхат лот ҳужжатларида

Барча тендерлар учун ягона "расмий рўйхат" йўқ. Қонун иштирокчиларга умумий талабларни белгилайди, аниқ ҳужжатларни эса буюртмачи ҳар бир лот учун харид ҳужжатларида кўрсатади. Буюртмачи товар, иш ёки хизматнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиқиб қўшимча талаблар ҳам қўйиши мумкин («Давлат харидлари тўғрисида»ги ЎРҚ-684-сон Қонун, 37-модда).

Шунинг учун қуйидаги рўйхат — таянч, у лот ҳужжатларининг ўрнини босмайди. Ҳужжатларни ўқиётганда ҳар бир талаб учун учта нарсани белгиланг: қайси ҳужжат сўралган, буюртмачининг тайёр шакли борми ва ҳужжат қайси санадан эски бўлмаслиги керак.

1. Корхона ҳужжатлари

Булар деярли ҳар бир лотда сўралади ва камдан-кам ўзгаради. Уларни бир марта тайёрлаб, алоҳида папкада сақланг.

  • Давлат рўйхатидан ўтганлик тўғрисидаги гувоҳнома — юридик шахс ёки ЯТТ учун.
  • Устав (юридик шахслар учун) — амалдаги таҳрири, барча ўзгартиришлари билан.
  • СТИР. Платформада корхона айнан СТИР бўйича аниқланади, шунинг учун у барча ҳужжатларда бир хил бўлиши керак.
  • Раҳбарни тайинлаш тўғрисидаги ҳужжат — таъсисчилар қарори ёки буйруқ.
  • Ишончнома — агар аризани раҳбар эмас, бошқа ходим имзоласа. Унда ваколат аниқ ёзилган ва муддати ўтмаган бўлсин.

2. Малака ҳужжатлари

Қонунга кўра иштирокчида шартномани бажариш учун зарур техник, молиявий, моддий, кадрлар ва бошқа ресурслар бўлиши керак (ЎРҚ-684, 36-модда). Буюртмачи буни ҳужжат билан тасдиқлашни сўрайди. Кўпинча қуйидагилар талаб қилинади:

  • Лицензия ёки рухсатнома — фаолият тури лицензияланадиган бўлса.
  • Мувофиқлик сертификати — товар мажбурий сертификатланадиган бўлса ёки буюртмачи уни сўраса.
  • Тажриба — ўхшаш шартномалар, қабул-топшириш далолатномалари ёки ҳисоб-фактуралар нусхалари.
  • Ходимлар ва техника — мутахассислар рўйхати, уларнинг диплом ва сертификатлари, техникага эгалик ёки ижара ҳужжатлари.
  • Молиявий ҳисобот — одатда охирги ҳисобот даври учун бухгалтерия баланси ва молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисобот.

Бир фарқни билиб қўйинг: баъзи талаблар мажбурий шарт (усиз ариза ўтмайди), бошқалари эса баҳолаш мезони (балл беради, лекин йўқлиги рад этишга олиб келмаслиги мумкин). Қайси бири қайси эканини харид ҳужжатларидаги баҳолаш мезонлари бўлимидан аниқланг.

3. Иштирокчига қўйиладиган қонуний талаблар

Ҳужжатлардан олдин иштирокчининг ўзи текширилади. Қонунга кўра (ЎРҚ-684, 36-модда, 2025-йил 1-мартдан ЎРҚ-1005 билан тўлдирилган) иштирокчи:

  • шартнома тузишга ҳуқуқли бўлиши;
  • солиқ қарзи бўлмаслиги;
  • унга нисбатан банкротлик тартиб-таомиллари қўлланилмаган бўлиши;
  • инсофсиз ижрочиларнинг ягона реестрида бўлмаслиги;
  • Бош прокуратура ҳузуридаги Мажбурий ижро бюроси маълумотлар базасида суд қарорлари бўйича бажарилмаган мажбуриятлари бўлмаслиги керак.

Бундан ташқари, иштирокчи ва унинг аффилланган шахси битта лотда бирга қатнаша олмайди (23-модда). Манфаатлар тўқнашувини яшириш эса инсофсиз ижрочилар реестрига киритиш асосларидан бири.

Бу ҳолатлар қандай тасдиқланиши лотга боғлиқ. Кўпинча буюртмачи ўз шаклидаги кафолат хати ёки баёнотни сўрайди: реестрда йўқлигингиз, банкрот эмаслигингиз, солиқ қарзи ва аффилланганлик йўқлиги ҳақида.

Маслаҳат. ЭРИ билан имзоланган баёнот қоғоздаги имзоли ҳужжат билан тенг кучга эга. Шунинг учун уни имзолашдан олдин амалда текширинг: солиқ кабинетингизда қарз йўқми ва Мажбурий ижро бюросида корхона бўйича очиқ ижро иши йўқми.

4. Таклифнинг ўзи: техник ва нарх қисми

Тендер ва энг яхши таклифларни танлашда таклиф одатда икки қисмдан иборат бўлади ва платформа иккаласини ҳам баҳолайди.

Техник қисм — техник топшириққа банд-банд жавоб:

  • товар модели, кўрсаткичлари ва ишлаб чиқарувчи мамлакат;
  • етказиб бериш муддати ва шарти (манзил, тушириш, ўрнатиш);
  • кафолат муддати ва кафолат хизмати тартиби;
  • эквивалент таклиф қилсангиз — мослигини тасдиқловчи ҳужжат (техник паспорт, ишлаб чиқарувчи каталоги).

Нарх қисми — буюртмачи шаклида: бирлик нархи ва жами сумма, ҚҚС билан ёки ҚҚСсиз (лот шартига қараб; 2026-йилда ҚҚС ставкаси 12%). Нарх бошланғич нархдан ошмаслиги керак. Нархни қандай ҳисоблаш ҳақида алоҳида мақола бор.

2025-йил 1-мартдан қонунда икки босқичли харид ҳам пайдо бўлди: унда аввал техник таклифлар кўриб чиқилади, кейинги босқичда эса якуний таклифлар берилади. Бундай лотда қайси ҳужжат қайси босқичда топширилишини харид ҳужжатларидан аниқланг.

5. Закалат ва шартнома ижроси таъминоти

Тендер ва танлашда закалат керакми ва қанча эканини харид комиссияси ҳал қилади. Миқдори танлашда товар (иш, хизмат) қийматининг 3% идан, тендерда 5% идан ошмаслиги керак (Вазирлар Маҳкамасининг 276-сон қарори, 15-банд).

  • Закалат ғолиб аниқлангунча шахсий ҳисобингизда банд туради.
  • Ғолибнинг закалати шартнома тузилгунча банд қолади. Ғолиб шартномадан бош тортса, закалат қайтарилмайди.
  • Харид ҳужжатларида назарда тутилган бўлса, закалат шартнома тўлиқ бажарилгунча банд қилиниб туриши мумкин.

Алоҳида шартнома ижроси таъминоти (масалан, банк кафолати) сўралса, унинг шакли ва миқдори харид ҳужжатлари ҳамда шартнома лойиҳасида ёзилади. Закалат суммасини закалат ҳисоблагичида олдиндан ҳисоблаб, шахсий ҳисобни ариза кунидан олдин тўлдиринг.

Расмийлаштириш: комиссия ўқий оладиган пакет

  • PDF ва ўқиладиган скан. Барча саҳифалар, имзо ва муҳр аниқ кўринсин. Хира ёки қийшиқ скан комиссияда ортиқча савол туғдиради.
  • ЭРИ билан имзо. Иштирокчилар электрон харидларда ЭРИ орқали қатнашади (276-сон қарор, 9-банд). Калит муддати ариза кунида ўтмаган бўлсин.
  • Тушунарли файл номлари. Тартиб рақами ва ҳужжат номи етарли: 01_Гувоҳнома.пдф, 02_Устав.пдф.
  • Ҳамма жойда бир хил ном ва СТИР. Корхона номи, СТИР ва раҳбар исми гувоҳнома, шартномалар, сертификатлар ва банк маълумотларида бир хил ёзилсин. Ном ёки раҳбар алмашган бўлса, ўзгаришни тасдиқловчи ҳужжатни ҳам қўшинг.
  • Амал қилиш муддатлари. Лицензия, сертификат, ишончнома ва маълумотномалар ариза топширилган куни кучда бўлсин. Муддати яқинлашган ҳужжатларни олдиндан янгиланг.
  • Буюртмачи шакллари. Шакл берилган бўлса, уни ўзгартирмасдан тўлдиринг.

Электрон текширув ва 2026-йилги ўзгаришлар

2025-йил 1-мартдан тендер ва танлашда электрон тизим таклифларни автоматик текширади: нарх бошланғич нархдан ошмаганми, мажбурий майдонлар тўлдирилганми ва бириктирилиши керак бўлган ҳужжатлар жойидами. Камчилик бўлса, тизим таклифни аниқ сабабини кўрсатиб рад этади. Яъни бириктирилмай қолган файл билан ариза комиссиягача ҳам етиб бормайди.

2026-йилда ислоҳот давом этди. ПФ-259-сон Фармонга кўра 1-январдан айрим товар (иш, хизмат)лар учун янги рақобатли усул — «таклифлар сўрови» жорий этилди, 1-июлдан эса таклифлар фақат электрон шаклда баҳоланади. Бу ҳужжатлар билан ишлаш тартибига таъсир қилиши мумкин, шунинг учун ҳар бир лотда қайси усул қўлланаётганини ва талаблар рўйхатини алоҳида текширинг. Асосий ҳужжатлар ва ҳаволалар Қонунлар саҳифасида жамланган.

Кейинги қадам

Пакет йиғилгач, уни топширишдан олдин яна бир бор текширинг. Аризалар кўпинча нарх сабабли эмас, эскирган, етишмаётган ёки нотўғри расмийлаштирилган ҳужжат туфайли рад этилади — энг кўп учрайдиган ҳолатларни аризалар нега рад этилиши ҳақидаги мақолада таҳлил қилганмиз. Текширувни тизимли қилиш учун бепул чек-листни юклаб олинг, нотаниш атамаларни эса тендер луғатидан топинг.