Аукцион давлат харидларининг энг содда, лекин энг қаттиқ усули. Бу ерда тажриба ёки чиройли ҳужжатлар балл бермайди: ғолиб битта мезон бўйича аниқланади, у ҳам бўлса энг паст нарх. Шунинг учун аукционда нархни энг кўп туширган эмас, ўз чегарасини олдиндан билган иштирокчи ҳақиқий ютуққа чиқади.

Аукцион қандай ишлайди

Буюртмачи xarid.uzex.uz платформасида эълон жойлайди ва бошланғич нархни белгилайди. Бу у тўлашга тайёр бўлган энг юқори сумма. Аукцион давомида иштирокчилар нархни шу суммадан пастга қараб туширади, эълондаги шартлар асосида энг паст нархни таклиф қилган иштирокчи ғолиб бўлади.

  • Нарх қадамлаб пасаяди. Қадам ўлчамини оператор ваколатли орган билан келишиб белгилайди, у бошланғич нархнинг 3 фоизидан ошмайди.
  • Фақат пастроқ таклиф қабул қилинади. Тизим бошланғич нархдан ва бошқа иштирокчи таклифидан паст бўлган нархнигина қабул қилади. Аукцион давомида бир неча марта таклиф бериш мумкин.
  • Эълон олдиндан чиқади. Буюртмачи эълонни аукцион тугаш санасидан камида беш иш куни олдин жойлайди. Бу вақт ҳисоб-китоб учун берилган, ундан фойдаланинг.
  • Охирги дақиқа қоидаси. Аукцион эълонда кўрсатилган вақтда тугайди, лекин охирги таклиф келиб тушганидан кейин камида ўн дақиқа ўтмагунча ёпилмайди.

Аукцион нарх асосий мезон бўлган стандарт товарлар учун қўлланади. Қайси харидлар аукцион орқали ўтказилиши «Давлат харидлари тўғрисида»ги Қонуннинг 52-моддасида белгиланган. Электрон дўкондан фарқли равишда бу ерда нарх жонли рақобатда шаклланади, тендердан фарқли равишда эса сифат ва тажриба алоҳида баҳоланмайди.

Закалат: аукционга кириш шарти

Аукционда қатнашишдан олдин биржадаги шахсий ҳисобингизга бошланғич нархнинг 3 фоизи миқдорида закалат киритасиз (ВМнинг 276-сон қарори билан тасдиқланган низомнинг 14-банди). Эътибор беринг: закалат сизнинг таклифингиздан эмас, бошланғич нархдан ҳисобланади. Бошланғич нарх 200 млн сўм бўлса, закалат 6 млн сўм бўлади.

  • Сиз етакчи бўлиб турганингизда закалатингиз банд. Бошқа иштирокчи пастроқ нарх таклиф қилиши билан у блокдан чиқади.
  • Ғолиб бўлсангиз, закалат шартнома бўйича мажбуриятлар тўлиқ бажарилгунча ёки шартнома белгиланган тартибда бекор қилингунча банд туради.

Суммани закалат ҳисоблагичида тез текшириш мумкин.

Аукциондан олдин: тўхташ нархингизни ҳисобланг

Аукционнинг энг катта хавфи ҳаяжон. Рақобатчи нархни туширди, сиз ҳам туширасиз, у яна туширади, ва бир неча дақиқада сиз зарарга ишлайдиган шартномани "ютиб оласиз". Бунинг олдини олишнинг ягона йўли аукцион бошланишидан олдин зарарсиз нархингизни аниқ билиш.

  • Таннарх: етказиб берувчидан олинган, амал қилиш муддати кўрсатилган ёзма нарх.
  • Логистика: етказиш, юклаш-тушириш, керак бўлса омборлаш.
  • Биржа ва банк харажатлари: платформа хизмат ҳақи, банк комиссиялари.
  • Пулнинг банд бўлиши: закалат ва тўловни кутиш даврида айланмадан чиқиб турган маблағ.
  • Солиқлар: ҚҚС тўловчи бўлсангиз, 2026-йилда ставка 12%. Нарх ҚҚС билан ёки ҚҚСсиз кўрсатилишини лот шартидан текширинг.
  • Хавф захираси ва минимал маржа.

Ҳисобнинг тўлиқ тартиби ва мисол жадвали тендер нархини ҳисоблаш ҳақидаги мақолада бор. Тез ҳисоблаш учун нарх-маржа ҳисоблагичидан фойдаланинг: фойда фоизини 0% қилсангиз, зарарсиз нархингиз чиқади.

Нархдан ташқари яна уч нарсани текширинг: товар техник талабларга банд-банд мос келишини, етказиш манзили ва муддатини ҳамда тўлов шартларини. Узоқ туманга етказиш ёки қисқа муддат нархга тўғридан-тўғри таъсир қилади.

Маслаҳат. Иккита рақамни ёзиб, аукцион пайтида кўз олдингизда сақланг: мақсадли нарх ва "бундан пастга тушмайман" чегараси. Қарор ҳисоб-китоб пайтида қабул қилинади, аукцион экранида эмас.

Аукцион пайтидаги стратегия

  • Чегарадан пастга тушманг. Битта лотни бой бериш зарар келтирадиган шартномани бажаришдан арзонроқ.
  • Охирги сонияга умид боғламанг. Аукцион охирги таклифдан кейин камида ўн дақиқа давом этади, шунинг учун "сўнгги дақиқада илиб кетиш" ишламайди. Натижа ким биринчи тўхташи билан ҳал бўлади.
  • Ҳар бир таклифни ўйлаб беринг. Берган нархингиз сизнинг мажбуриятингиз: бошқа ҳеч ким пастроқ таклиф бермаса, айнан шу нархда шартнома тузасиз.
  • Техника тайёр бўлсин. Аукционни барқарор интернетли компьютердан кузатинг, ЭРИ калитининг амал қилиш муддатини олдиндан текширинг.
  • Ҳисобда маблағ бўлсин. Закалат ва биржа хизмат ҳақи учун пул аукцион кунидан олдин тушган бўлиши керак: банк ўтказмаси бир кундан кўпроқ вақт олиши мумкин.

Яна бир янгилик: 2026-йил 1-апрелдан ПФ-17 фармонига кўра буджет буюртмачиларининг харидларида маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга импортга нисбатан нарх имтиёзи жорий этилган. У аниқ лотда қандай қўлланишини лот шартларидан текширинг, фоизлар ва ҳужжат қонунлар саҳифасида.

Ғолиб бўлгандан кейин

Аукцион тугагач, шартнома платформада электрон шаклда расмийлаштирилади ва ЭРИ билан имзоланади. Имзолашнинг аниқ муддати лот шартларида ва платформада кўрсатилади, уни ўтказиб юборманг. Агар лот шартларида шартнома ижроси таъминоти талаб қилинган бўлса, уни ҳам олдиндан тайёрлаб қўйинг.

Шундан кейин асосий иш бошланади: товарни шартномадаги миқдор, сифат ва муддатда етказиш, қабул-топшириш далолатномаси ва электрон ҳисоб-фактурани расмийлаштириш.

Хавфлар: ютиб, кейин воз кечиш

  • Закалат йўқотилади. Ғолиб шартнома тузишдан бош тортса, закалат қайтарилмайди ва буюртмачи ҳисобига ўтказилади.
  • Инсофсиз ижрочилар реестри. Шартномани имзолашдан бош тортиш реестрга киритиш асосларидан бири. Реестрдаги компания 2 йил давлат харидларида қатнаша олмайди.
  • Кечикиш учун пеня. Етказиб бериш кечикса, ҳар бир кун учун бажарилмаган қисмнинг 0,5 фоизи, жами 50 фоиздан ошмаган миқдорда пеня тўланади (670-И-сон Қонун, 25-модда). Суммани пеня ҳисоблагичида кўринг.

Кўп учрайдиган хатолар

  • Нархни аукцион пайтида тахминан ҳисоблаш. Ҳисобсиз қилинган ҳар бир қадам фойдани ейди.
  • Закалатни ўз таклифидан ҳисоблаш. У бошланғич нархдан олинади, натижада ҳисобда пул етмай қолади.
  • Етказиб берувчи нархини ёзма тасдиқлатмаслик. Аукциондан кейин нарх кўтарилса, фарқ сизнинг чўнтагингиздан чиқади.
  • Техник топшириқни ўқимасдан қатнашиш. Товар талабга мос келмаса, ғалаба муаммога айланади.
  • Рақобатчини "синдириш" учун зарарга тушиш. Бир лотни ютиш учун зарар кўриш бизнес эмас.

Кейинги қадам

Кейинги аукциондан олдин битта ишни қилинг: танлаган лотингиз бўйича зарарсиз нархни ҳисоблагичда чиқариб, ёзиб қўйинг. Атамалар тушунарсиз бўлса, тендер луғатига қаранг.