Davlat xaridlarida ERI kalitisiz hech narsa qilib bo'lmaydi: platformaga kirish, ariza berish va shartnoma imzolash shu kalit orqali bajariladi. Quyida kalitni kim, qayerda va qanday oladi, uni qanday o'rnatish va xavfsiz saqlash kerakligini bosqichma-bosqich ko'rib chiqamiz.

ERI nima va xaridda nega kerak

ERI (elektron raqamli imzo) elektron hujjatdagi sizning imzoingiz. Amalda bu sizda turadigan kalit fayli (yoki USB-token) va unga qo'yilgan parol. Qonunga ko'ra ERI bilan imzolangan hujjat qog'ozdagi qo'lda imzolangan hujjatga teng.

Davlat xaridlari tartibi haqidagi nizomning 9-bandiga ko'ra, buyurtmachilar va ishtirokchilar elektron xaridlarda ERI orqali qatnashadi. Tizimda ERI bilan imzolangan shartnoma tegishli shaklda tuzilgan hisoblanadi.

Kalitni kim beradi

ERI kalitlarini Soliq qo'mitasining ro'yxatga olish markazi beradi. Ariza topshirishning uch yo'li bor: davlat xizmatlari markazi, Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (my.gov.uz) va rasmiy sayt e-imzo.soliq.uz. Rasmiy tartib Soliq qo'mitasining ERI sahifasida yozilgan.

Kimga qanday kalit kerak

  • Korxona rahbari. Kalit tashkilot nomiga, rahbarning ismiga beriladi. Tashkilot kaliti uchun onlayn arizani faqat rahbarning o'zi bera oladi.
  • Vakolatli xodim (masalan, tender bo'yicha mutaxassis). Tashkilot nomidagi kalitni faqat davlat xizmatlari markazida oladi.
  • YaTT. Kalit o'z nomingizga beriladi. YaTT sifatida ro'yxatdan o'tish uchun ham amaldagi shaxsiy ERI kerak, shuning uchun uni birinchi navbatda oling.
  • Jismoniy shaxs. Shaxsiy kalit davlat xizmatlari uchun. Kompaniya nomidan ishlashga yaramaydi: buning uchun tashkilot kaliti kerak.

Onlayn olish: e-imzo.soliq.uz orqali

  1. Saytni kompyuterda oching va yangi kalit uchun ariza bering.
  2. Shaxsingizni Face ID orqali tasdiqlang: ekrandagi QR-kodni Soliq mobil ilovasining "Elektron raqamli imzo" bo'limi orqali skanerlab, yuzingizni suratga olasiz.
  3. Yig'imni to'lang: bank, Soliq ilovasi, Click, Payme, Paynet va boshqa to'lov tizimlari orqali.
  4. Kalitni fleshka, USB-token yoki kompyuter diskiga saqlang.
  5. Parolni oling. U anketada ko'rsatilgan telefon raqamiga SMS orqali keladi, shuning uchun raqam doim qo'lingizda bo'lsin.

Davlat xizmatlari markazida olish

Kalit xodim nomiga kerak bo'lsa yoki onlayn usul to'g'ri kelmasa, markazga boring. Anketani markaz xodimi to'ldiradi, shaxsingiz Face ID orqali tasdiqlanadi, parol SMS orqali keladi. Kalit fayli siz olib kelgan fleshkaga yoziladi.

  • Rahbar: pasport yoki ID-karta va tashkilot STIRi.
  • Xodim: shaxsni tasdiqlovchi hujjat, tashkilot STIRi nusxasi va tashkilotning kalit olishga ishonchnomasi (xati).
  • Hammaga: bo'sh fleshka.

Narxi va amal qilish muddati

Soliq qo'mitasi ma'lumotiga ko'ra, kalit sertifikati uchun yig'im yuridik shaxslar va YaTT uchun bazaviy hisoblash miqdorining (BHM) 10 foizi, jismoniy shaxslar uchun 7 foizi. BHM vaqti-vaqti bilan o'zgaradi, aniq summani to'lov bosqichida ko'rasiz. Ayrim toifalar, masalan davlat byudjeti tashkilotlari, yig'imdan ozod.

Sertifikat ro'yxatdan o'tgan kundan boshlab 24 oydan oshmaydigan muddatga beriladi. Aniq sana kalit ma'lumotlarida ko'rsatiladi.

Maslahat. Kalit muddatini lot muddatlari bilan solishtiring. Shartnoma ham ERI bilan imzolanadi, demak kalit ariza berilgan kundan shartnoma imzolanguncha amal qilishi kerak.

E-IMZO modulini o'rnatish va tekshirish

Brauzer kalit bilan o'zi ishlay olmaydi, buning uchun kompyuterga E-IMZO moduli o'rnatiladi. Uni faqat rasmiy saytdagi yuklab olish bo'limidan oling, begona saytlardan emas.

  1. Modulni o'rnating va ishga tushiring.
  2. Kalit yozilgan fleshka yoki USB-tokenni ulang.
  3. Platformaning kirish sahifasida ERI orqali kirishni tanlang.
  4. Ro'yxatda kalitingiz chiqsa, hammasi joyida. Egasining ismi, tashkilot va amal qilish muddati to'g'riligini tekshiring.

Platformada qanday ishlatiladi

etender.uzex.uz va xarid.uzex.uz'da ERI uch joyda kerak: kabinetga kirish, ariza va takliflarni tasdiqlash hamda g'olib bo'lsangiz shartnomani imzolash. Har safar tizim kalitni tanlash va parolni kiritishni so'raydi. Yetkazib beruvchilar yo'riqnomasiga ko'ra, YaTT va rezident korxonalar platformada faqat ERI orqali ro'yxatdan o'tadi.

Xavfsizlik

  • Parolni hech kimga bermang. Kalit va parol kimda bo'lsa, u sizning nomingizdan ariza va shartnoma imzolay oladi.
  • Rahbar kalitini tarqatmang. Tender bilan ishlaydigan xodimga o'z nomiga alohida kalit olib bering.
  • USB-token haqida o'ylang. Undagi kalitdan nusxa olib bo'lmaydi: token qo'lingizda bo'lmasa va parol noma'lum bo'lsa, kalitdan foydalanib bo'lmaydi.
  • Zaxira nusxa. Fayl ko'rinishidagi kalitning bitta zaxira nusxasini alohida fleshkada, qulflanadigan joyda saqlang.

Yangilash, yo'qotish va xodim almashishi

  • Yangilash. Muddat tugamasdan e-imzo.soliq.uz'ga amaldagi kalit bilan kirib, yangisini yaratasiz. Bu holda selfi kerak emas, tizim sizni kalit orqali taniydi.
  • Parol unutilsa. Ro'yxatga olish markazi saytida olingan kalit parolini "ERI parolini olish" bo'limi orqali qayta olish mumkin. Yangi parol ro'yxatdagi telefon raqamiga SMS bo'lib keladi.
  • Kalit yo'qolsa yoki begona qo'lga tushsa. Sertifikat amalini to'xtatib qo'ying yoki bekor qiling, keyin yangi kalit oling. Buning uchun davlat xizmatlari markaziga murojaat qiling.
  • Xodim ishdan ketsa. Uning tashkilot nomidagi kalitini bekor qildiring. Rahbar almashsa, o'zgarishni my.soliq.uz'da rasmiylashtiring: shundan keyin avvalgi rahbar tashkilot nomidan ishlay olmaydi, yangi rahbar esa o'z kalitini oladi.

Ko'p uchraydigan muammolar

  • Platforma kalitni ko'rmayapti. E-IMZO ishga tushmagan, fleshka ulanmagan yoki kalit fayli o'z papkasidan (odatda DSKEYS) boshqa joyga ko'chirilgan. Modulni qayta ishga tushiring va sahifani yangilang.
  • Kalit muddati o'tgan. Bunday kalit bilan imzolab bo'lmaydi. Yangi kalit oling va savdoga shundan keyin qayting.
  • STIR mos kelmayapti. Ko'pincha kompaniya nomidan shaxsiy kalit bilan kirishga urinishadi. Kalit ma'lumotlarida qaysi tashkilot va STIR yozilganini tekshiring.

Keyingi qadam

Kalit va E-IMZO tayyor bo'lsa, navbat platformada ro'yxatdan o'tishga. Buni etender.uzex.uz'da ro'yxatdan o'tish qo'llanmasida bosqichma-bosqich yozganmiz. Notanish atamalarni esa lug'atimizda topasiz.